اجلاس اخیر وزرای دارایی گروه بیست در اشویل کارولینای شمالی، بیش از آنکه به موضوعات اقتصادی بپردازد، به صحنهای برای نمایش رویکرد تازه آمریکا در قبال روسیه و همچنین بازتاب شکافهای عمیق در هماهنگی اقتصادی غرب تبدیل شد.
رویکرد آمریکا برای شکستن یخ با روسیه
آمریکا بهعنوان رئیس دورهای گروه بیست، با دعوت از آنتون سیلوانف، وزیر دارایی روسیه، گامی غیرمنتظره و غافلگیرکننده برداشت؛ اقدامی که نخستین حضور یک مقام ارشد روسی در نشستهای مالی این گروه از زمان آغاز جنگ اوکراین محسوب میشد. هدف اصلی واشنگتن از این اقدام، همان طور که مقامات آمریکایی اشاره کردند، پیشبرد طرح صلح دونالد ترامپ در قبال اوکراین و ایجاد کانالی برای گفتوگوی مستقیم با مسکو بود، اما این دعوت بدون هماهنگی پیشین با متحدان اروپایی صورت گرفت و برای آنان نه تنها غافلگیرکننده، بلکه نگرانکننده بود.
واکنش سرد اروپا و حاشیههای دیپلماتیک
واکنش تند اروپا به این اقدام آمریکا، نشاندهنده اختلاف نظر عمیق میان دو سوی آتلانتیک در نحوه مواجهه با روسیه بود. وزیر دارایی آلمان این اقدام را «نگرانکننده» خواند و تأکید کرد نباید با روسیه مانند یک میهمان معمولی رفتار شود و وزیر دارایی لهستان نیز از دیدن نماینده روسیه ابراز ناراحتی کرد. اوج این تنش، زمانی رخ داد که نمایندگان اروپایی تهدید به تحریم عکس یادگاری سنتی گروه بیست کردند که در نتیجه، روسیه از این عکس کنار گذاشته شد و تنها پس از آن، آمریکا با وزیر دارایی روسیه عکس جداگانهای انداخت. با وجود این حاشیهها، گفتوگوی دوجانبه آمریکا و روسیه در حاشیه اجلاس برگزار شد که در آن، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، خط قرمز واشنگتن را بهوضوح ترسیم کرد و گفت تا زمانی که جنگ اوکراین پایان نیابد، هیچ گونه لغو تحریمی یا توافق اقتصادی با روسیه امکانپذیر نیست. بهنظر میرسد این اقدام آمریکا اگرچه توانست کانال گفتوگو را باز کند، اما از منظر انسجام جبهه غرب، هزینهای قابل توجه و دستاوردی مبهم بههمراه داشت.
مقاومت چین و عدم صدور بیانیه مشترک
در کنار حاشیه روسیه، مهمترین رویداد این اجلاس، عدم صدور بیانیه مشترک بود که عمدتاً به اختلاف نظر چین با پیشنویس آمریکا نسبت داده شد. اسکات بسنت در نشست خبری پایانی با صراحت اعلام کرد ۱۹کشور عضو گروه بیست از جمله روسیه با مفاد بیانیه موافق و تنها مخالف، چین بوده است. او با اشاره به یک تریلیون و ۲۰۰میلیارد دلار مازاد حساب جاری چین در سال ۲۰۲۵، این کشور را «دارنده بزرگترین و غیر قابل تحملترین مازاد حساب جاری جهان» خواند و گفت غیراقتصادهای بازار، سیل بیپایان صادرات ارزانقیمت را روانه بازار میکنند که پایدار نیست.
بر اساس گزارشها، چین با چهار بند از بیانیه مخالفت کرد که عبارت بودند از: عبور آزاد از تنگه هرمز با توجه به درگیریهای ایران و آمریکا، تشکیل کارگروهی برای کاهش عدم تعادلهای تجاری، واگذاری اختیارات نظارت بر عدم تعادلها به صندوق بینالمللی پول و بندهای مربوط به بازسازی بدهی کشورهای در حال توسعه. در مقابل، چین ضمن ابراز تأسف عمیق نسبت به عدم صدور بیانیه، بر ضرورت نگاه جامع، عینی و متوازن به مسئله عدم تعادلهای جهانی تأکید کرد و معاون وزیر دارایی این کشور خواستار حل مسائل بدهی از مسیر توسعه شد. سخنگوی وزارت خارجه چین نیز بر پایبندی به اصول اجماع و مشارکت برابر در این نشستها تأکید کرد. در نهایت، بهجای بیانیه مشترک، «بیانیه ریاست» منتشر شد که نشاندهنده موضع آمریکا بهعنوان رئیس دورهای است، اما نکته قابل توجه اینکه حتی این بیانیه نیز با مخالفت چین مواجه شد. این اختلاف نظر در حالی رخ داد که از سال ۲۰۲۲ و همزمان با اختلافات بر سر اوکراین، صدور بیانیه ریاست بهجای بیانیه مشترک، کمکم به روندی تکراری در نشستهای گروه بیست تبدیل شده است.
حواشی بیشتر از متن
علاوه بر این حواشی، تصمیم وزارت خزانهداری آمریکا برای ممنوعیت ورود خبرنگاران برخی رسانههای معتبر مانند نیویورک تایمز، بلومبرگ و وال استریت ژورنال به جلسات، حاشیهساز شد و انتقادهایی را در مورد آزادی مطبوعات برانگیخت. همچنین برخی کشورها نظیر آفریقای جنوبی بهعنوان رئیس دورهای پیشین و اسپانیا بهعلت روابط نهچندان خوب با دولت ترامپ، دعوت نشده بودند که نشاندهنده اعمال سلیقه در دعوتها بود. در مجموع، اجلاس اشویل در عمل به نمایشگاهی از تکروی آمریکا چه در بحث دعوتها و چه در اتخاذ رویکردی عملگرایانه در قبال روسیه یا رویکردی چالشبرانگیز در قبال چین تبدیل شد. این نشست نشان داد گروه بیست، بیش از آنکه بستری برای هماهنگی اقتصادی باشد، به عرصهای برای کشمکشهای ژئوپلیتیکی تبدیل شده که در آن، اجماعسازی به راحتی گذشته نیست و احتمال واگرایی بیشتر هم محتمل است.
نظر شما